ระวัง!! ช้าหมด อดนะคะ ↓

» โปรฟ้าผ่า ลดแรงกว่า 90%*

เอื้องใบไผ่ภูวัว กล้วยไม้ป่า ชื่อวิทยาศาสตร์ ลักษณะเด่น ออกดอกเดือนไหน? ถิ่นอาศัย

ข้อมูลความรู้เกี่ยวกับ"เอื้องใบไผ่ภูวัว"

เอื้องใบไผ่ภูวัว คืออะไร?

เอื้องใบไผ่ภูวัว คือพืชชนิดหนึ่งในพรรณกล้วยไม้ป่าของไทย ซึ่งเป็นพืชใบเลี้ยงเดี่ยว (Monocots) ที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติในประเทศไทย เอื้องใบไผ่ภูวัวเป็นพืชที่มีท่อลำเลียง (Vascular plants) ซึ่งอยู่ในหมวดพืชมีเมล็ด (Spermatophytes) โดยอยู่ในกลุ่มพืชดอก (Flowering plants) หรือ Angiosperms ซึ่งเป็นกลุ่มของพืชที่มีดอก มีรังไข่ และมีส่วนที่เรียกว่าออวุล (Ovule) เมื่อเกิดการปฏิสนธิ ออวุลจะเจริญไปเป็นเมล็ด และรังไข่ก็จะเจริญไปเป็นผล (Fruit) เพื่อห่อหุ้มเมล็ดนั้นไว้สำหรับการขยายพันธุ์พืชด้วยเมล็ดพันธุ์ต่อไป

ชื่อวิทยาศาสตร์?

เอื้องใบไผ่ภูวัว ชื่อวิทยาศาสตร์ ว่า Arundina graminifolia (D.Don) Hochr. subsp. caespitosa (Aver.) H.A.Pedersen & Schuit. เป็นพันธุ์พืชในสกุล Arundina ซึ่งอยู่ในวงศ์กล้วยไม้ (Orchidaceae) โดยพืชวงศ์นี้อยู่ในอันดับ Asparagales.

เอื้องใบไผ่ภูวัว ชื่อวิทยาศาสตร์ Arundina graminifolia subsp. caespitosa

เอื้องใบไผ่ภูวัว; ภาพโดย BKF-Forest Herbarium.

ชื่อพรรณไม้ของกล้วยไม้ป่าชนิดนี้ มีชื่อไทยเป็นชื่อทางการว่า เอื้องใบไผ่ภูวัว (ueang bai phai phu wua) ซึ่งอ้างอิงตามหนังสือชื่อพรรณไม้แห่งประเทศไทย เต็ม สมิตินันทน์ (ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ.2557) และมีชื่อสามัญ ภาษาอังกฤษ ว่า Phu Wua Bamboo Orchid

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์?

เอื้องใบไผ่ภูวัว มีลักษณะเป็น กล้วยไม้ดิน มีเหง้าสั้น ๆ แตกกอเป็นกระจุกหนาแน่น ประมาณ 100 ต้นต่อกอ ลำต้น ยาว 25-60 ซม. ใบเดี่ยว เรียงสลับระนาบเดียว รูปแถบ กว้าง 2-5(-6) มม. ยาว 10-18 ซม. ปลายแหลม แผ่นใบสีเขียวเข้มเป็นมัน

ดอกเอื้องใบไผ่ภูวัว

ดอกช่อดอกแบบช่อกระจะ ออกที่ปลายยอด ดอกย่อย 1-4 ดอก สีม่วงอ่อนถึงสีม่วงเข้ม สีดอกมีความผันแปรมาก ดอกมีกลิ่นหอม กลีบเลี้ยง รูปขอบขนานแกมรูปไข่แคบ กว้าง 5-7 มม. ยาว 1.6-2.2 ซม. ปลายมน กลีบดอก รูปรีแกมรูปขอบขนาน กว้าง 0.6-0.8 ซม. ยาว 1.8-2.4 ซม. ปลายกว้างมนถึงกลม

กลีบปากรูปแตร เมื่อแผ่แบนเป็นรูปไข่ กว้าง 1.8-2.4 ซม. ยาว 2.2-2.8 ซม. กลางกลีบสีขาว มีร่องตื้น ๆ 7-9 ร่อง และมีต่อมสีเหลืองเล็ก ๆ เรียงในร่อง ปลายกลีบแยกเป็น 3 พู ขอบเป็นคลื่น พูข้างค่อนข้างตรงโอบ

เส้าเกสร รูปสามเหลี่ยม ปลายกลม กว้าง 6-8 มม. ยาว 7-9 มม. พูกลางรูปเกือบกลม กว้างและยาว 9-12 มม. ปลายเว้าตื้นหรือเป็น 2 พู เส้าเกสรสีขาว โคนมีกลุ่มของต่อม สีส้มแกมเหลือง อับเรณูสีขาว

ผลแบบผลแห้งแตก รูปทรงกระบอก มีสันตามยาว กว้าง 5-8 มม. ยาว 1.4-2.8 ซม.

ออกดอกช่วงเดือนไหน?

เอื้องใบไผ่ภูวัว ออกดอกและเป็นผลเดือนเมษายน-กรกฎาคม

การกระจายพันธุ์และถิ่นอาศัย?

เอื้องใบไผ่ภูวัว เป็นกล้วยไม้ป่าที่มีการกระจายพันธุ์ พบที่ เวียดนาม ไทย สำหรับในประเทศไทย เป็นพืชบนลานหินทรายหรือตามโขดหินริมน้ำ พบเฉพาะทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน ที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูวัว จังหวัดบึงกาฬ และที่อุทยานแห่งชาติภูลังกา จังหวัด นครพนม ที่ระดับความสูง 50-500 ม. 

เอื้องใบไผ่ภูวัว เป็นกล้วยไม้ป่าที่ชอบขึ้นตามลำธารหินทรายหรือที่ชื้นแฉะ ต้นค่อนข้างแคระเตี้ย มีขนาดเล็กกว่าเอื้องใบไผ่ หรือ หญ้าจิ้มฟันควาย ที่พบทั่วไป ดอกมีหลากหลายสีสวยงาม

การใช้ประโยชน์ เอื้องใบไผ่ภูวัว?

การใช้ประโยชน์จากเอื้องใบไผ่ภูวัว มีศักยภาพเป็นไม้ประดับ ตามลำต้นมักพบหน่อย่อย (bulbils) จำนวนมาก ซึ่งหน่อย่อยนี้เมื่อหลุดจากต้นแม่และกลิ้งไปตามลานหิน เมื่อมีสภาวะความชื้นเหมาะสมก็สามารถเจริญเป็นต้นใหม่ได้

บางครั้งชาวบ้านในพื้นที่แถบนั้น เวลาไปหาของป่าก็เก็บหน่อย่อยที่ร่วงหล่นของกล้วยไม้ชนิดนี้กลับบ้านด้วย สอบถามแล้วบอกว่าเอาไปปลูกเป็นไม้ประดับที่บ้าน นับเป็นวิธีการขยายพันธุ์ที่ง่าย

สถานภาพของเอื้องใบไผ่ภูวัว?

สถานภาพ ไม่เคยมีการประเมินสถานภาพมาก่อน ปัจจัยคุกคาม จากกิจกรรมการท่องเที่ยวและการลักลอบเก็บจากธรรมชาติ สำหรับการประเมินสถานภาพตามเกณฑ์ IUCN (2001) อยู่ในสถานะใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง (CR)

ที่มา : สำนักงานหอพรรณไม้. (2558). พืชที่ถูกคุกคามในป่าภูวัว-ภูลังกา. สำนักวิจัยการอนุรักษ์ป่าไม้และพันธุ์พืช, กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช.

รายละเอียดเพิ่มเติม