Lazada Flash Sale

โปรฟ้าผ่า!! รับซัมเมอร์

ลดแรงกว่า 90%* ช้อปเลย »

น้ำเกลี้ยง (รัก) ชื่อวิทยาศาสตร์ ลักษณะ ออกดอกเดือนไหน ประโยชน์ สรรพคุณ.

เนื้อหาข้อมูลพันธุ์ไม้ 'น้ำเกลี้ยง'

ชื่อวิทยาศาสตร์

พืชชนิดนี้ มีชื่อไทยว่า น้ำเกลี้ยง ชื่อวิทยาศาสตร์ ว่า Gluta laccifera (Pierre) Ding Hou เป็นพืชในสกุล Gluta ซึ่งอยู่ในวงศ์ Anacardiaceae.

นอกจากนี้ยังมีชื่ออื่น ๆ ที่เป็นชื่อพื้นเมืองไทย หรือ ชื่อท้องถิ่น ที่เรียกแตกต่างกันไปตามแต่ละท้องถิ่น เช่น รัก เป็นต้น.

ชื่อพ้อง (Synonyms)

  • Melanorrhoea laccifera Pierre (1885)
  • Penaea nitida Lour.  (1790)
  • Melanorrhoea pilosa Lecomte (1908)
  • Gluta nitida (Lour.) Merr. 1934)
  • Melanorrhoea laccifera var. parvifolia Evrard (1952)

อนุกรมวิธานพืช (Plant Taxonomy)

ชื่อสามัญ ภาษาอังกฤษ

น้ำเกลี้ยง มีชื่อสามัญ (Common name) ภาษาอังกฤษ ว่า Laos Lacquer Tree, Cambodian Lacquer Tree เป็นต้น

การกระจายพันธุ์

ลักษณะ น้ำเกลี้ยง, รัก : ชื่อวิทยาศาสตร์ Gluta laccifera

การแพร่กระจายของต้นน้ำเกลี้ยง เป็นพืชถิ่นเดียวระดับภูมิภาค (Regional endemic) พบเฉพาะในภูมิภาคอินโดจีนแถบตอนกลาง และล่าง ประเทศไทยพบในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จังหวัดจันทบุรี และตราด ประเทศลาวพบตอนกลางและ ตอนใต้ เวียดนามตอนใต้ และกัมพูชา

รายละเอียดเพิ่มเติม

นิเวศวิทยา ถิ่นอาศัย

ถิ่นอาศัยของต้นน้ำเกลี้ยง พบขึ้นในป่าดิบแล้ง ป่าเต็งรัง หรือตามพลาญหิน ที่ความสูงจากระดับน้ำทะเล 50 - 500 เมตร.

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

น้ำเกลี้ยง มีลักษณะวิสัยเป็นไม้ต้น ผลัดใบ สูง 10-30 ม. เปลือกสีน้ำตาลเทา เรียบหรือแตกสะเก็ดบาง รูปหลาย เหลี่ยมและล่อนออก ส่วนที่มีชีวิตมีน้ำยางใสเหนียว เปลี่ยนเป็นสีดำเมื่อถูกอากาศ กิ่งเกลี้ยง

ใบเดี่ยว เรียงเวียน กระจุกที่ปลายกิ่ง รูปไข่กลับ กว้าง 5-11 ซม. ยาว 10-24 ซม. ปลายใบกลม-มน โคนใบรูปลิ่ม หรือมน แผ่นใบหนา ผิวเรียบเกลี้ยงและมันเงา มีเส้นแขนงใบข้างละ 18-24 เส้น ก้านใบยาว 2-4 ซม. 

ช่อดอกแบบแยกแขนง ออกปลาย กิ่งหรือใกล้ปลายกิ่ง ยาว 12-18 ซม. กลีบเลี้ยงเป็นปลอกหุ้มดอกตูม สีชมพู กลีบดอก 5 กลีบ สีขาว รูปขอบขนาน ยาว 8 มม. มีขนสั้นด้านนอก

เมื่อติดผลจะเปลี่ยนเป็นสีแดงเข้มและขยายตัวกลายเป็นปีก 5 ปีก รูปขอบขนาน ยาว 2-3.5 ซม. ตรงกลางติดผลทรงกลม กว้าง 2-3 ซม. ผิวเกลี้ยง มีก้านชูผลยาว 1-1.5 ซม.

ออกดอกเดือนไหน

ดอกน้ำเกลี้ยง ออกดอกเดือน ตุลาคม-ธันวาคม ผลแก่เดือนกุมภาพันธ์-เมษายน

ประโยชน์และสรรพคุณ

การใช้ประโยชน์ของน้ำเกลี้ยง น้ำยางมีพิษ (บางคนที่แพ้จะมีอาการคัน มีผื่นลมพิษ) น้ำยางใสเหนียวเมื่อถูกอากาศจะเปลี่ยนเป็น สีดำเข้ม นำมาทำยางรักใช้ในงานศิลปะโบราณ เช่น ลงรักปิดทอง เครื่องเขิน รักกระแหนะ หรือทารักษาเนื้อไม้และวัสดุต่าง ๆ (ยางรักที่ได้จากต้นน้ำเกลี้ยงนิยมใช้ในประเทศลาว กัมพูชา และไทย), เนื้อไม้คล้ายไม้มะฮอกกานี ใช้ทำ เครื่องเรือน

ที่มา : กลุ่มงานพฤกษศาสตร์ป่าไม้. 2566. พรรณไม้ ไทย-ลาว สองฝั่งโขง. สำนักวิจัยการอนุรักษ์ป่าไม้และพันธุ์พืช, กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช, กรุงเทพฯ.

รายละเอียดเพิ่มเติม